Opbrengstgericht werken met en in de pabo
De projecten 'Opbrengstgericht samenwerken met de pabo' en
'Opbrengstgericht werken in de pabo'. liggen in het verlengde van de lopende verbetertrajecten taal en rekenen en zijn bedoeld om het effect ervan te versterken.
Scholen die meedoen aan de taallees- en rekenverbetertrajecten willen meer samenwerking met de opleidingen. Omgaan met data en een opbrengstgerichte aanpak, zo is de ervaring van de onderwijspraktijk, zou een grotere plek moeten innemen in de opleiding.
Subsidieregeling 2010: Opbrengstgericht werken in de pabo
Voor pabo’s die in 2009 niet
hebben deelgenomen aan een traject om
opbrengstgericht werken binnen de opleidingen te versterken. Er zijn
vijf subsidies van 35.000 euro (incl. btw)
beschikbaar. Aanvragen vóór 1 juni 2010.
Beschrijving trajecten 2010-2011
De beschrijvingen van de trajecten 'Opbrengstgericht werken in de pabo'.
Den Bosch Fontys
[PDF
92 Kb
]
Er wordt een koppeling gemaakt tussen werkplekleren en opbrengstgericht werken op het gebied van woordenschatontwikkeling en begrijpend lezen.
Ede, Christelijke Hogeschool
[PDF
80 Kb
]
De Kennisbasis Taal wordt gebruikt om opbrengstgericht werken gestalte te geven, zoals hoge doelen stellen, prestaties beoordelen.
Helmond, De Kempel
[PDF
90 Kb
]
Binnen de vakminor Taal ontwikkelen studenten zich tot expert Moedertaalonderwijs door vanuit een specifiek profiel het taalonderwijs in een klas te onderzoeken.
Meppe, Emmen, Assen, Stenden Hogeschool
[PDF
79 Kb
]
Het project HaVER wordt uitgevoerd in de bovenbouw van de basisschool op het domeien globaal rekenen en gebruik van zakrekenmachine.
Zwolle, Gereformeerde Hogeschool
[PDF
79 Kb
]
Studenten doen onderzoek naar succesvol instructiegedrag.
Beschrijving trajecten 2008-2009
De beschrijvingen van de trajecten 'Opbrengstgericht werken met de pabo' en 'Opbrengstgericht werken in de pabo'.
Pabo Almere
Rekenonderwijs; pilot ‘rekenhulp groep 4' en vergroting van opbrengstbewustzijn met nadruk op automatiseren.
Hogeschool Domstad
Taalleesonderwijs; versterken van onderzoeksvaardigheden om meer opbrengstgericht te kunnen werken.
Driestar Educatief: Opleiding tot leraar basisonderwijs
Rekenonderwijs; versterken van prestaties en leerplezier tijdens het ontwikkelen van rekenvaardigheden.
Hogeschool Edith Stein Onderwijs Centrum Twente
Leesonderwijs; meetgericht leesverbeterplan.
Fontys 's-Hertogenbosch, Eindhoven, Tilburg
Rekenonderwijs; PARWO didactiek integreren in opbrengstgericht werken.
Hogeschool InHolland
Taal -, lees- en rekenonderwijs; aandacht voor de evaluatieve cyclus op individueel en groepsniveau.
Groenewoud HAN
Rekenonderwijs; gerichte focus op bekwaamheden door aandacht voor relatie tussen theorie en praktijk.
IPABO Amsterdam
Rekenonderwijs; analyseren en presenteren van toetsgegevens met eventueel hieraan gekoppeld verbetervoorstellen.
Iselinge Hogeschool
Taalonderwijs; verbeteren van leesprestaties door middel van gebruik van digitale tool-kit videoopnames.
Marnix Academie
Taalleesonderwijs; verbetering van leesresultaten, focus op eigen onderwijsgedrag en kwaliteitsversterking van interactie in leesinstructie.
Hogeschool Rotterdam
Taalonderwijs; analyse van toetsgegevens uit leerlingvolgsysteem met gerichte verbetervoorstellen als gevolg.
Saxion Hogescholen, Academie Pedagogiek en Onderwijs
Rekenonderwijs; kijkwijzer opbrengstgericht werken, triggers voor taak en informatie kenmerken in combinatie met leerkrachtgebonden activiteiten.
Hogeschool Utrecht Theo Thijssen Academie
Leesonderwijs; gebruik van standaard instrumenten voor effectief operationeel onderwijs aan leerlingen met uiteenlopende instructiebehoeften.
Hogeschool Windesheim
Leesonderwijs; focus op bevordering relatie tussen bevordering van leescultuur en gebruik van moderne digitale middelen.
Hogeschool Zeeland
Leesonderwijs; systematische probleemaanpak leesbevorderingsproject ‘Interesse Verbredend Lezen'.
Katholieke Pabo Zwolle
Taalleesonderwijs; omzetten van toetsgegevens uit leerlingvolgsysteem naar groepshandelingsplannen en verbetervoorstellen.
De rol van opleidingen en nascholing
Omdat basisscholen het analyseren van gegevens uit leerlingvolgsystemen vaak lastig vinden, ging de inspectie na of initiële opleidingen en nascholing (aanstaande) leraren voorbereiden op
dit cruciale element van opbrengstgericht werken. Opbrengstgericht werken valt onder de vakinhoudelijke en didactische competentie van leraren, zoals de Stichting Beroepskwaliteit Leraren die onderscheidt. In de toelichtingen bij die competentie is sprake van het op basis van evaluatie en toetsing doen van betrouwbare uitspraken over kennis en vaardigheden van leerlingen.
In paragraaf 10.4 van het Onderwijsverslag 2008/2009 schrijft de inspectie over het belang van opleidingen en nascholing.
PABO'S
Analyse studiegidsen De inspectie heeft bij bijna alle pabo’s studiegidsen opgevraagd en ontving gidsen van twintig pabo’s (driekwart van het totaal). De gidsen verschillen in mate van detaillering, zodat het lastig is precies in kaart te brengen hoeveel aandacht er voor specifieke onderwerpen is. Ondanks die beperkingen levert de analyse van gidsen een eenduidig beeld op.
Pedagogische invalshoek De pabo-curricula concentreren zich op de inhoud van basisschoolvakken en didactisch handelen. Daarnaast zijn er modules onderwijskunde, pedagogiek en ontwikkelingspsychologie. De inhoud daarvan is voornamelijk pedagogisch getint. Er zijn geen modules of cursussen over achtergronden, gebruik en interpretatie van toetsen. Uit enkele zeer gedetailleerde studiegidsen is af te leiden dat toetsen uit methodes of leerlingvolgsystemen soms kort aan de orde komen in modules over taal, rekenen of leerlingenzorg. De studenten leren bijvoorbeeld hoe ze vorderingen moeten registreren en administreren.
Leerlingvolgsystemen Zes pabo’s beschrijven dat studenten een handelingsplan leren schrijven. Daarbij wordt vaker verwezen naar observaties dan naar toetsen, hoewel handelingsplannen in de praktijk vooral op toetsgegevens gebaseerd zijn. Drie van de zes pabo’s geven informatie over het gebruik van leerlingvolgsystemen (analyse van resultaten, toetsgegevens uit de eigen stageklas interpreteren). Ten slotte heeft één pabo data-analyse op het programma staan, maar alleen voor de academische variant. Het lijkt erop dat studenten niet erg veel kennis en ervaring opdoen met toetsen en evalueren.
Initiatieven voor verbetering Ongetwijfeld leren studenten tijdens stages het nodige over leerlingvolgsystemen en methodegebonden toetsen. Maar het is de vraag of ze zo voldoende leren, gezien het feit dat basisscholen zelf hun systemen onvoldoende benutten. Daarom vindt de inspectie het een goede ontwikkeling dat diverse pabo’s de plaats van opbrengstgericht werken in hun curriculum gaan versterken, samen met lectoren, schoolbesturen, basisscholen en de PO-Raad/Projectbureau Kwaliteit.
OPLEIDINGEN VOOR SCHOOLLEIDERS
Onderzoeksmatig leidinggeven De schoolleider moet zich bij opbrengstgericht werken vooral richten op de kritische analyse en interpretatie van prestaties in het kader van kwaliteitszorg, een vaardigheid die op een derde van de basisscholen onvoldoende is ontwikkeld. De inspectie bekeek zeven informatiegidsen van opleidingen voor schoolleiders van basisscholen. Drie gidsen lenen zich niet voor een analyse, de overige vier noemen activiteiten als het lezen en interpreteren van onderzoeksresultaten en de analyse van data. Ook het bewaken van de kwaliteit van de leerlingenzorg wordt genoemd. Eén opleiding vat zulke activiteiten samen onder de noemer ‘onderzoeksmatig leidinggeven’. De aandacht voor opbrengstgericht werken, mede gesteund door initiatieven van de overheid, lijkt in de opleidingen voor schoolleiders wat sterker aanwezig dan in de opleidingen voor leraren.
NASCHOLING
Kennis vergroten Het leerlingvolgsysteem van Cito is het meest gebruikte in het basisonderwijs. Cito biedt cursussen aan waarin scholen zichzelf leren evalueren aan de hand van de toetsen uit dat systeem. In 2008/2009 zijn ongeveer vijftienhonderd directeuren, intern begeleiders en leraren uit groep 8 geschoold; soms komt een bestuurder mee. De niveauverschillen tussen de deelnemers zijn groot. Veel deelnemers hebben vooral moeite met de correcte interpretatie van gegevens, ook al werken ze op hun scholen al geruime tijd met het computerprogramma dat rapportages op schoolniveau mogelijk maakt. Bovendien vinden ze het volgens Cito moeilijk om objectief en kritisch naar de eigen prestaties te kijken. Bij lage scores bestaat de neiging om de oorzaak bij de leerlingbevolking te leggen, niet bij het didactisch handelen van leraren of het functioneren van de schoolleider. In contacten met onderwijsbegeleiders constateert Cito dat ook zij soms de mogelijkheden van toetsen onvoldoende kennen en scholen dus moeilijk kunnen adviseren op dit terrein.
Te weinig nascholing Er zijn aanwijzingen dat leraren weinig nascholing volgen op het gebied van basisvaardigheden en dat de deelname aan dit type nascholing is teruggelopen. De KNAW (2009) noemt Nederland internationaal gezien zelfs een hekkensluiter. Onder invloed van de huidige aandacht voor prestaties mag een kentering worden verwacht.
Lees het Onderwijsverslag
Direct naar Hoofdstuk 10 - Opbrengstgericht werken en
basisvaardigheden
|
|
Conferenties